Đêm (Night / La Nuit - Giải Nobel Hòa Bình 1986) Lời tựa của dịch giả Hải Phong
Điều đã thu hút tôi trong quyển sách “Night”: đó là thân phận con người trong những trại tập trung! Một cái gì rất giống, rất gần gũi với một giai đoạn trên đất nước tôi: Việt Nam.
Tôi đã đọc những quyển sách, tôi đã xem những vở tuồng mà tác giả, soạn giả, diễn viên đã bi thảm hóa cốt truyện, đã dùng mọi kỹ thuật diễn tả để tạo những dòng lệ của người xem.
Nhưng, Elie Wiesel, nhân chứng sống sót trong cuộc thảm sát Holocaust đã thuật lại qua NIGHT, bằng một giọng văn thản nhiên, như một người đang kể truyện cổ tích, không phê phán, không oán trách, không hằn học, một sự thản nhiên rất nhẹ nhàng, ngay cả khi đề cập đến Hitler, người đã đẩy 16 triệu người vào Hỏa lò, trong đó có Mẹ và em gái của chính tác giả! Nhưng là cái nhẹ nhàng làm người đọc, là tôi, đã nhiều phen phải gấp trang sách lại, nhắm mắt để mặc cho dòng nước mắt tuôn ra, hồi lâu, trước khi giở sang trang kế tiếp.
Ta hãy lắng nghe một đoạn trong NIGHT:
“Không bao giờ tôi có thể quên được đêm ấy, cái đêm đầu tiên của đời tôi trong trại tập trung, dài dằng dặc và thăm thẳm.
Không bao giờ tôi quên được làn khói ngùn ngụt ấy.
Không bao giờ tôi quên được những khuôn mặt ngây thơ, những thân xác bé nhỏ đang biến dần thành cuộn khói ngùn ngụt bay vào không trung yên tịnh.
Không bao giờ tôi quên được ngọn lửa ấy đã vĩnh viễn mang đi lòng tin của tôi.
Không bao giờ tôi quên được cái im lặng của màn đêm ấy đã vĩnh viễn tước đi lòng khao khát sinh tồn của tôi.
Không bao giờ tôi quên được những giây phút đã giết đi Thượng đế trong tôi, đã mang đi linh hồn tôi, và biến những giấc mơ của tôi thành tro bụi..
Không bao giờ, không bao giờ tôi quên được những thứ ấy, cho dù tôi có phải sống lâu như Thượng đế, tôi cũng không bao giờ, không bao giờ..."